Samobadanie skóry to najprostsza forma profilaktyki czerniaka. Nie wymaga specjalistycznego sprzętu — wystarczy lustro, dobre oświetlenie i 15 minut raz w miesiącu. Oto jak zrobić to dokładnie.
Przygotowanie
- Dobrze oświetlone pomieszczenie — najlepiej światło dzienne lub jasna lampa
- Duże lustro (na całej figurze) + małe lustro ręczne (do trudnych miejsc)
- Telefon z J-Skin — do fotografowania znamion, które chcesz monitorować
- Ewentualnie pomoc bliskiej osoby — plecy, kark i tył ud są trudne do samodzielnego sprawdzenia
Systematyczne badanie — 7 kroków
1 Twarz i głowa
Stań przed lustrem. Sprawdź dokładnie twarz, nos, usta, uszy (przód i tył). Rozchyl włosy grzebieniem lub suszarką i obejrzyj skórę głowy sekcja po sekcji. Nie pomijaj linii włosów i karku.
2 Szyja i ramiona
Obejrzyj szyję z przodu i z boków. Użyj małego lusterka dla tyłu szyi. Sprawdź ramiona ze wszystkich stron — góra, dół, przód, tył.
3 Ręce i dłonie
Zbadaj każdy palec osobno, łącznie z przestrzeniami między palcami. Sprawdź paznokcie — ciemna smuga pod paznokciem może być objawem podpaznokciowego czerniaka. Obejrzyj dłonie i grzbiety dłoni, nadgarstki i przedramiona.
4 Tułów — przód
Sprawdź klatkę piersiową, brzuch i boki. Kobiety powinny unieść piersi i sprawdzić skórę pod nimi. Obejrzyj dokładnie okolice pępka i pachwiny.
5 Tułów — tył
Tutaj przydaje się duże lustro + małe lusterko lub pomoc drugiej osoby. Sprawdź górne i dolne plecy, linię talii i pośladki. Plecy to jedno z najczęstszych miejsc czerniaka u mężczyzn.
6 Nogi
Obejrzyj uda z przodu, z tyłu i z boków. Sprawdź kolana (przód i tył), golenie i łydki. Nie zapomnij o kostkach.
7 Stopy
Usiądź wygodnie. Sprawdź podeszwy stóp, pięte, przestrzenie między palcami i paznokcie u stóp. Czerniak podeszwowy (acral melanoma) jest częstszy u osób z ciemniejszą karnacją i łatwo go przeoczyć.
Na co zwracać uwagę
Podczas badania stosuj zasadę ABCDE (przeczytaj nasz poradnik) i szukaj:
- Nowych znamion, których wcześniej nie było
- Znamion wyraźnie różniących się od reszty (ugly duckling sign)
- Znamion, które zmieniły rozmiar, kształt lub kolor
- Ran, które nie goją się przez ponad 3 tygodnie
- Swędzących lub krwawiących zmian skórne
Jak często robić samobadanie?
Dermatolodzy zalecają samobadanie raz w miesiącu. To wystarczająco często, by zauważać nowe znamiona i zmiany. Fotografuj podejrzane lub monitorowane znamiona co 3-6 miesięcy (więcej w osobnym artykule).
Samobadanie nie zastępuje wizyty u dermatologa. Jeśli masz podwyższone ryzyko, badaj się dermatoskopowo przynajmniej raz w roku.
Najczęstsze pytania
Jak często robić samobadanie skóry?
Dla większości osób wystarcza dokładny przegląd skóry mniej więcej raz w miesiącu. Regularność pozwala zauważyć nowe lub zmieniające się znamiona. Osoby z grupy podwyższonego ryzyka powinny ustalić częstotliwość z dermatologiem. Samobadanie nie zastępuje okresowych badań kontrolnych u lekarza.
Jak sprawdzić trudno dostępne miejsca?
Użyj dużego lustra oraz drugiego, ręcznego lusterka, by obejrzeć plecy, pośladki i kark. Poproś o pomoc bliską osobę przy skórze głowy i plecach. Nie pomijaj stóp, przestrzeni między palcami i paznokci. Aplikacja J-Skin pomoże zapamiętać i porównać te miejsca na zdjęciach.
Czego potrzebuję do samobadania?
Wystarczą dobre, najlepiej dzienne oświetlenie, duże lustro i małe lusterko ręczne. Przydaje się ktoś do pomocy oraz notatki lub zdjęcia, by śledzić zmiany w czasie. Aplikacja taka jak J-Skin ułatwia dokumentację, ale to narzędzie edukacyjne, a nie diagnostyczne.
Treść ma charakter edukacyjny i została opracowana przez zespół J-Skin na podstawie publicznie dostępnych, wiarygodnych źródeł podanych poniżej. Nie stanowi porady medycznej ani diagnozy i nie zastępuje konsultacji z lekarzem dermatologiem.
Źródła
Zacznij monitorować swoje znamiona
Pobierz J-Skin za darmo i sprawdź swoje znamiona zasadą ABCDE.
Pobierz z Google Play